Wet Zorg en Dwang (WZD)

Wet zorg en dwang, vrijheid

Actuele kennis over de Wet Zorg en Dwang en de Wvggz (november 2019)

Vanaf 2020 geldt de Wet verplichte ggz (Wvggz) in de psychiatrie en de Wet zorg en dwang voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie).In de adviezen en de calamiteitenonderzoeken van Move professionals in Utrecht houden we rekening met deze nieuwe wet. We hebben de belangrijkste kennisbronnen verzameld en delen dat overzicht graag.


Informatie vanuit VWS over de WZD en Wet Verplichte GGZ

Informatie over dwang in de zorg. 

In deze handreiking wordt op heldere wijze uitgelegd wat de Wet zorg en dwang betekent voor de professional. De handreiking is ontwikkeld door KansPlus, in opdracht van het ministerie van VWS.

In september en oktober 2019 zijn de bijeenkomsten gehouden over de Wet zorg en dwang.


Samenloop van de WZD en de WvGGZ

De Wet Bopz wordt per 1 januari 2020 vervangen door de Wet zorg en dwang en de Wet verplichte GGZ. Beide wetten stellen de behandeling van de cliënt voorop, die moet op de juiste plek de beste zorg krijgen. De instelling waarin deze zich bevindt of het stelsel van waaruit de zorg wordt gefinancierd is daarbij irrelevant. Dat betekent dat in één zorginstelling mensen met verschillende voorliggende problematiek kunnen verblijven die onder verschillende wettelijke regimes kunnen vallen. 

De Wzd regelt de rechten van cliënten met een verstandelijke beperking en cliënten met een psychogeriatrische aandoening, waarbij het mogelijk is om onvrijwillige zorg en/of onvrijwillige opname toe te passen. De Wvggz ziet op dwang in de zorg voor cliënten met een psychiatrische stoornis. Afhankelijk van de aandoening van de cliënt, valt de cliënt onder de Wvggz of Wzd. Het kan voorkomen dat iemand met een verstandelijke beperking ook een psychiatrische aandoening heeft. De zorgverlener kan dan voor de vraag komen te staan welke wetgeving van toepassing is (samenloop).

Uitgangspunten voor samenloop WZD en Wvggz

Indien de zorgverlener samenloop van de twee wettelijke regimes constateert dan dient de zorgverlener de volgende uitgangspunten in acht te nemen:

1. De zorgverlener dient één wettelijk regime te volgen.

Het is niet de bedoeling dat de zorgverlener twee wettelijke regimes bij dezelfde cliënt toepast. De zorgverlener dient óf de Wzd óf de Wvggz toe te passen bij één cliënt. Er moet dus een beslissing worden gemaakt welke wet toegepast zal worden. Deze beslissing is echter niet vrijblijvend.

2. De zorgbehoefte van de cliënt staat centraal.

Bij het kiezen van het wettelijk regime moet de zorgbehoefte van de cliënt centraal staan. De problematiek van de cliënt moet op een medische wijze beoordeeld worden. Aan de hand daarvan dient de beslissing te worden genomen welk wettelijk regime het best passend is. De juridische titel en de wet staan dus niet voorop. Overigens kan dit laatste anders zijn indien sprake is van een rechterlijke machtiging op grond waarvan een cliënt in een accommodatie is opgenomen.

3. Verschillende wettelijke regimes onder één dak.

Binnen een zorginstelling is het mogelijk dat de cliënten die daar in zorg zijn onder verschillende wettelijke regimes vallen. Het is dus niet zo dat een zorginstelling slechts één wettelijk regime kan toepassen. Het kan dus voorkomen dat in dezelfde instelling cliënten onder de Wzd vallen of onder de Wvggz.

4. Geen automatische overplaatsing bij multiproblematiek.

Indien sprake is van multiproblematiek dan is een zorgverlener niet automatisch gedwongen om een cliënt over te plaatsen. Bijvoorbeeld: een psychiatrische zorginstelling is niet direct gedwongen om een cliënt met een psychiatrische stoornis in combinatie met een verstandelijke beperking over te plaatsen naar een instelling voor verstandelijk beperkten. Overplaatsing is namelijk niet altijd in het belang van de cliënt, zo kan een cliënt al gewend zijn aan een instelling en kan de problematiek verergeren bij overplaatsing. Als de zorginstelling de deskundigheid, bekwaamheid en bevoegdheid heeft om de multiproblematiek te behandelen is het niet nodig om een cliënt over te plaatsen.

Bron https://www.linkedin.com/pulse/samenloop-wet-zorg-en-dwang-verplichte-geestelijke-van-den-ham/


Algemene kennisbron over de Wvggz

Een mooie animatie over de werking van de Wvggz is gemaakt door GGZcentraal


De Wvggz voor jeugdigen

De Wvggz geldt ook voor jeugdigen. In deze factsheet staat een beknopt overzicht van de Wvggz en de belangrijkste ‘checks’ in de implementatie van de Wvggz rondom jeugdigen.


De Rol van het CIZ


De WZD voor de ouderenzorg

Op deze pagina vindt u relevante informatie die zorgorganisaties helpt bij de implementatie van de Wet zorg en dwang. Ook staat er wat er nog in ontwikkeling is.

De nieuwe Wet zorg en dwang gaat op 1 januari 2020 in. Het doel van deze nieuwe wet is dat onvrijwillige zorg bij mensen met dementie zo veel mogelijk wordt voorkomen. En dat er eerst naar betere alternatieven wordt gezocht. 

Om erachter te komen wat de Wet zorg en dwang in de praktijk betekent voor de huidige zorg voor cliënten, kun je de Casus-checker gebruiken. Je beantwoord daarin 5 vragen voor jouw praktijksituatie


De WZD voor de gehandicaptenzorg

Vrijheidsbeperking gaat over alle maatregelen die cliënten in hun vrijheid beperken. Soms is vrijheidsbeperking onvermijdelijk. Bijvoorbeeld als de cliënt een ernstig risico vormt voor zichzelf of zijn omgeving. Toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen mag alleen in uiterste nood.
 

De VGN informeert haar leden graag over de recente ontwikkelingen. In het bijzonder wijzen wij op het uitkomen van de Handreiking 'Wzd voor zorgaanbieders' en het grafisch weergegeven stappenplan. 


Wilsbekwaam en wilsonbekwaam

Wilsonbekwaamheid speelt een belangrijke rol in het kader van de WZD. Wilsbekwaamheid is een complex begrip binnen de context van ethiek, recht, psychologie en geneeskunde. Wilsbekwaamheid is een voorwaarde om geïnformeerde toestemming te kunnen geven voor een medische interventie. Het gaat niet om een categorische eigenschap van een bepaalde groep mensen, maar moet per beslissing en per situatie vastgesteld worden. Hoe ingrijpender een beslissing is, hoe zorgvuldiger hulpverleners naar wilsbekwaamheid moeten kijken. 

In deze notitie legt het ministerie van VWS uit wat er vanuit Wet zorg en dwang bedoeld wordt met de ter zake deskundige die de wils(on)bekwaamheid vaststelt.

In onderstaand artikel: Verhelderen van de betekenis van het begrip wilsbekwaamheid bij mensen met een verstandelijke beperking, de juridische kaders in Nederland en België, het beoordelen van wilsbekwaamheid en het ondersteunen ervan.


De WZD en de Wvggz voor de ambulante ondersteuning

De Wvggz en de Wzd maken het mogelijk om onvrijwillige zorg ook buiten intramurale instellingen toe te passen. Bijvoorbeeld bij de betrokkene thuis of in kleinschalige woonvormen. Dit wordt ambulante onvrijwillige zorg genoemd. 

  • zodra hier meer over bekend is wordt dit hier opgenomen

Terugdringen vrijheidsbeperking


De visie van de IGJ op haar toezicht

De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) wil inzicht bieden in de manier waarop zij het toezicht op grond van deze nieuw wetten gaat uitvoeren. In de visienota ‘Terughoudend en zorgvuldig omgaan met onvrijwillige of verplichte zorg’ zet de IGJ uiteen wat de komst van de nieuwe wetten in grote lijnen betekent voor haar toezicht.


Wettelijke regelingen

Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 31 oktober 2019, kenmerk 1604138-181029-WJZ, houdende nadere regels op grond van de Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten (Regeling zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten) https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2019-60908.html


Rol van de brancheorganisatie: Hoe zit het  met de klachtencommissie WZD?

De huidige wet Bopz schijft voor dat klachten over de toepassing van dwang door een klachtencommissie moet worden beoordeeld. Uitspraken van de klachtencommissie op basis van de Bopz zijn bindend. De Wzd handhaaft het klachtrecht, maar staat organisaties niet meer toe een eigen klachtencommissie in stand te houden. De nieuwe wet legt het initiatief bij de branche- en cliëntenorganisaties om een klachtencommissie in te stellen. 


Rol van het Zorgkantoor: Hoe zit het met de cliëntvertrouwenspersoon in het kader van de WZD?

De Wzd schrijft voor dat cliënten een beroep moeten kunnen doen op een onafhankelijke cliëntvertrouwenspersoon (CVP) voor. Deze cliëntenvertrouwenspersonen gaan cliënten ondersteunen als er sprake is van onvrijwillige zorg. Maar ook bij onvrede of klachten rond de zorg, opname of verblijf in een zorginstelling. Een CVP is niet uitwisselbaar met de klachtenfunctionaris van de Wkkgz. Het zijn twee verschillende functionarissen met verschillende wettelijke taken en bevoegdheden. De kosten en de organisatie van de CVP worden een taak van de zorgkantoren. Vanaf 1 januari gaan vier organisaties landelijk het vertrouwenswerk uitvoeren voor cliënten die onder de Wzd vallen. Deze vier organisaties zijn regionaal georganiseerd:

  • AKJ t.b.v. de Stichting Zorgstem: Regio Noord-Holland, Utrecht, Flevoland, Zuid-Holland (exclusief Rotterdam en de Zuid-Hollandse eilanden)
  • Het LSR: Regio Zwolle, Twente, Zeeland, West-Brabant, Rotterdam, Zuid-Hollandse eilanden
  • Quasir: Regio Friesland, Groningen, Drenthe
  • Adviespunt Zorgbelang: Regio Apeldoorn, Zutphen, Arnhem, Midden-IJssel, Nijmegen, Waardenland, Noord-Oost-Zuid en Midden Brabant, Noord en Zuid Limburg

Het aanbod van Move professionals waarin de WZD een rol speelt

  1. Calamiteitenonderzoek

  2. Calamiteitenonderzoek in Jeugdzorg en Veilig thuis

  3. Klachtenonderzoek en onderzoek burgermeldingen

  4. Andere Prisma onderzoeken

  5. Trainingen calamiteitenonderzoek en leren van incidenten

  6. Interim beleidsadvies zorgbeleid

  7. Werkplekleren

  8. Organisatieadvies en organisatieontwikkeling

    Als wij met u mee kunnen denken en doen om te werken aan de bedoeling van de WZD, kom dan met ons in contact. Bel ons op 030-2072321 of neem contact met ons op via: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.