Maatschappelijke hulpverlening (opvang en beschermd wonen) - Move professionals
Prisma calamiteitenonderzoek in de maatschappelijke hulpverlening
Move professionals voert Prisma calamiteitenonderzoek uit voor organisaties binnen de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Met onze expertise ondersteunen wij instellingen bij het leren van incidenten, het verbeteren van kwaliteit en het versterken van veiligheid binnen de zorg- en ondersteuningsketen.
Waarom Prisma calamiteitenonderzoek in deze sectoren?
Binnen de maatschappelijke opvang en beschermd wonen komen complexe situaties voor waarin veiligheid, zorgcontinuïteit en samenwerking cruciaal zijn. Prisma calamiteitenonderzoek helpt organisaties om:
- incidenten systematisch te analyseren
- patronen en oorzaken te herkennen
- verbetermaatregelen te formuleren
- risico’s te verkleinen en kwaliteit te verhogen
Move professionals ondersteunt organisaties met deskundige onderzoekers, kennis van wet- en regelgeving en ervaring in de maatschappelijke hulpverlening.
Kennis en Kaders voor Maatschappelijke Hulpverlening
Onderstaand bundelen we actuele inzichten, definities en wettelijke kaders die essentieel zijn voor professionals in de maatschappelijke hulpverlening. De informatie ondersteunt organisaties bij het versterken van kwaliteit, veiligheid en deskundigheid binnen maatschappelijke opvang, beschermd wonen en aanverwante vormen van ondersteuning.
Maatschappelijke opvang: definitie en doelgroepen
De maatschappelijke opvang (MO) biedt onderdak, begeleiding en ondersteuning aan mensen die hun thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich zelfstandig te handhaven. Dit kan het gevolg zijn van huiselijk geweld, veiligheidsrisico’s, of bredere sociale en psychische problematiek (Wmo 2015, artikel 1.1.1).
Vormen van maatschappelijke opvang
Binnen de maatschappelijke opvang wordt onderscheid gemaakt tussen:
- Nacht- en crisisopvang
- Crisisopvang voor kinderen en gezinnen
- Opvang voor jongeren
Doelgroepen binnen de maatschappelijke opvang
De maatschappelijke opvang richt zich op diverse groepen dak- en thuislozen, waaronder:
- Daklozen met OGGZ‑problematiek Mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen en/of verslavingsproblematiek die intensieve ondersteuning nodig hebben.
- Economisch daklozen (zonder OGGZ‑problematiek) Personen die dakloos raken door schulden, werkloosheid of financiële problemen. Zij zijn vaak alleen op het gebied van huisvesting niet zelfredzaam en missen een sociaal netwerk of voorliggende voorzieningen.
- Uitgeprocedeerde asielzoekers en ongedocumenteerden Voor deze groep wordt opvang geboden in de vorm van bed-bad-brood.
- Personen die wachten op beschermd wonen Voor hen wordt overbruggingszorg ingezet totdat een passende plek beschikbaar is.
Beschermd wonen: vormen, doelgroepen en wettelijke kaders
Beschermd wonen is een verzamelnaam voor woonvormen voor mensen die door psychische of psychosociale beperkingen (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen. Het combineert wonen met begeleiding, toezicht en ondersteuning, gericht op herstel, stabilisatie en deelname aan de samenleving. In Nederland bieden diverse organisaties deze vormen van ondersteuning aan.
Hoe de overheid beschermd wonen onderscheidt
De overheid hanteert verschillende termen voor woonvormen met oplopende intensiteit van ondersteuning:
- Begeleid wonen / woonbegeleiding – ondersteuning voor mensen die zelfstandig wonen, maar intensieve begeleiding nodig hebben.
- Beschermd wonen – wonen in een beschermde omgeving met 24‑uurs toezicht of begeleiding.
- GGZ‑wonen – intensieve woonzorg binnen een GGZ‑setting.
Daarnaast wordt onderscheid gemaakt op basis van het wettelijk kader:
- Niet zelfstandig kunnen wonen Beschermd wonen binnen de Wet langdurige zorg (Wlz).
- Tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen Beschermd wonen binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
- Zelfstandig wonen met intensieve begeleiding Begeleid zelfstandig wonen.
Wettelijke definitie (Wmo 2015)
De Wmo omschrijft beschermd wonen als: Wonen in een accommodatie van een instelling met toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van psychiatrische problematiek, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast, of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen. Het is bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen die zich niet op eigen kracht kunnen handhaven in de samenleving. (Wmo 2015, artikel 1.1.1)
Vormen van beschermd wonen
Er zijn drie hoofdvormen:
- Beschermd wonen binnen de Wlz Voor mensen die blijvend permanent toezicht of 24‑uurs zorg in nabijheid nodig hebben.
- Beschermd wonen binnen de Wmo Voor mensen die tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen en ondersteuning nodig hebben om hun zelfredzaamheid te vergroten.
- Begeleid zelfstandig wonen Voor mensen die zelfstandig wonen, maar intensieve professionele begeleiding nodig hebben.
Doelgroepen binnen beschermd wonen
Beschermd wonen is bedoeld voor onder andere:
- Mensen met een (ernstige) psychiatrische aandoening (EPA)
- Personen met ernstige psychosociale problemen
- Mensen met bijkomende verslavingsproblematiek of somatische aandoeningen
- Jongeren, jongvolwassenen, volwassenen en ouderen met complexe ondersteuningsvragen
Financiering en wettelijke kaders
Beschermd wonen kan worden gefinancierd vanuit:
- Jeugdwet (JW)
- Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
- Wet langdurige zorg (Wlz)
- Wet forensische zorg (Wfz)
Informatie dakloosheid overheid
Briefadres voor mensen zonder vast woon- en verblijfplaats
Mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats, zoals mensen in de maatschappelijke opvang hebben vaak geen briefadres. Meer informatie over het kunnen krijgen van een briedadres is te vinden op: Informatie over het krijgen van een briefadres
Overzicht veelgebruikte methodieken beschermd wonen
Onafhankelijke cliëntondersteuning
Er zijn onafhankelijke clientondersteuners die werken vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en die aangeboden wordt via de gemeente. En er bestaan onafhankelijke clientondersteuning vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Deze wordt aangeboden via het zorgkantoor in de regio en is beschikbaar voor mensen die al beschikken over een Wlz-indicatie. Movisie heeft een themakaart gemaakt over de overgang van de Wmo naar de Wlz en waarom onafhankelijke cliëntondersteuning daarin zo belangrijk is.
Melden van calamiteiten en calamiteitenonderzoek bij beschermd wonen
Vanuit de Wlz is de Wkkgz van toepassing. Deze wet gaat over goede zorg, openheid over fouten en incidenten en de bereidheid daarvan te leren. Ook een zorgvuldige omgang met klachten in de zorgverlening wordt in de wet geregeld. Het toezicht en de meldplicht bij calamiteiten is geregeld in de wet. Vanuit de meldplicht bij calamiteiten komt ook het uitvoeren van calamiteitenonderzoek.
Toezicht beschermd wonen en het melden van calamiteiten
- Melden van calamiteiten
- Toezicht beschermd wonen
- Toezicht beschermd wonen voor cliënten met een forenische zorgtitel (zie antwoord 8)
